Ryż jest podstawą diety dużej części mieszkańców świata, a w każdej kuchni króluje inna odmiana. Indyjskie curry podaje się z basmati, tajskie dania z jaśminowym, a do polskiego obiadu najczęściej trafia biały i parboiled. Czym te rodzaje ryżu właściwie się różnią i jak dobrać ryż do dania?
Do kuchni indyjskiej i bliskowschodniej pasuje ryż basmati, do azjatyckiej jaśminowy, a do codziennego obiadu, sałatek i dań, w których ryż ma być sypki, parboiled. Jeśli zależy Ci na błonniku i składnikach mineralnych, sięgaj po ryż brązowy. Parboiled i basmati mają zwykle niższy indeks glikemiczny niż ryż jaśminowy.
Czym różnią się popularne rodzaje ryżu?
Najprościej podzielić ryż na odmiany aromatyczne, codzienne i pełnoziarniste. Basmati i jaśminowy to ryże aromatyczne, które same nadają daniu charakteru. Basmati jest sypki i delikatny, jaśminowy bardziej miękki i wyraźnie pachnący. Parboiled i klasyczny ryż biały to ryże codzienne o neutralnym smaku, które pasują do wielu dań. Brązowy, dziki są mniej przetworzone, mają więcej błonnika i wyraźniejszy, orzechowy smak.Różnią się też wpływem na poziom cukru we krwi. Niższy indeks glikemiczny mają zwykle ryż dziki, parboiled i basmati, nieco wyższy brązowy, a wyższy ryż jaśminowy i biały. Dużo zależy jednak od tego, jak długo gotujemy ryż i z czym go podajemy. Warzywa, białko i odrobina tłuszczu sprawiają, że cały posiłek wolniej podnosi poziom glukozy.
Ryż basmati – „pachnący ryż” spod Himalajów
Nazwa basmati w hindi oznacza dosłownie „pachnący”. Ten ryż uprawia się u podnóża Himalajów, a jego ziarna podczas gotowania wyraźnie się wydłużają, zamiast pęcznieć na boki. Po ugotowaniu jest sypki i lekki, a jego subtelny aromat nie dominuje przypraw. Dlatego jest tak ważnym elementem kuchni indyjskiej i perskiej. Ma też stosunkowo niski indeks glikemiczny jak na ryż biały. Ryż basmati Britta sprawdzi się m.in. w przepisie na czosnkowo-limonkowe krewetki z ryżem basmati.

Ryż jaśminowy – tajski klasyk
Ryż jaśminowy pochodzi z północno-wschodniej Tajlandii i znany jest jako „tajski pachnący ryż”. Ma smukłe, śnieżnobiałe ziarna i intensywny, lekko kwiatowy aromat. Dobrze pasuje do curry, dań stir-fry i owoców morza. Ze względu na wyższy indeks glikemiczny warto łączyć go z warzywami i porcją białka, np. kurczakiem lub tofu. W ofercie Britta znajdziesz też odmiany czerwonego i czarnego ryżu jaśminowego, które mają więcej błonnika i barwników roślinnych (antocyjanów odpowiadających za ciemny kolor).
Ryż brązowy – mniej przetworzony Ryż brązowy to ziarno, z którego usunięto tylko zewnętrzną łuskę. Zachowuje zarodek i warstwę okrywającą (otręby), a w nich znaczną część witamin z grupy B i magnezu. Ma ok. 4,5 g błonnika na 100 g suchego produktu. Gotuje się dłużej, ma orzechowy smak i lekko kleistą, sprężystą strukturę. Ryż brązowy Halina i Britta sprawdzi się w daniach jednogarnkowych i miskach z warzywami, np. w przepisie na ryż brązowy z warzywami i pestkami albo ryż brązowy à la risotto z kurczakiem i parmezanem.
Ryż parboiled – sypki po ugotowaniu
Parboiled to nie odmiana, tylko sposób obróbki. Niełuskane ziarno namacza się i poddaje działaniu pary, a dopiero potem suszy i łuska. Dzięki temu część witamin i składników mineralnych z łuski przenika do wnętrza ziarna. Ryż parboiled ma złocisty kolor, jest nieco twardszy, a po ugotowaniu sypki i nie skleja się łatwo. Ma też zwykle niższy indeks glikemiczny niż zwykły ryż biały. To uniwersalny ryż do codziennego obiadu, sałatek i dań jednogarnkowych, takich jak jambalaya z ryżem parboiled.

A co z ryżem białym i dzikim?
Klasyczny ryż biały długoziarnisty jest lekkostrawny, dlatego często wybiera się go w diecie dzieci, osób starszych i w okresie rekonwalescencji. Dobrze pasuje do zup i deserów. Ryż dziki botanicznie nie jest ryżem, tylko nasionami trawy wodnej z Ameryki Północnej. Ma więcej białka niż typowe odmiany ryżu, ok. 12,6 g na 100 g suchego produktu, i sporo błonnika. Ze względu na wyrazisty smak najczęściej występuje w mieszankach, takich jak Ryż 4 kolory Britta (parboiled, dziki, czerwony jaśminowy i czarny jaśminowy), ale też samodzielnie.
Który ryż jest najzdrowszy?
Każdy rodzaj ma inne zalety. Ryż brązowy, dziki i kolorowe odmiany jaśminowe mają więcej błonnika i składników mineralnych. Parboiled i basmati mają zwykle niższy indeks glikemiczny. Ryż biały i jaśminowy są z kolei łatwo strawne. Dlatego warto używać różnych rodzajów w zależności od dania.
Ryż w woreczkach – praktyczne rozwiązanie na co dzień
To właśnie pod marką Britta w 1992 roku pojawił się w Polsce pierwszy ryż w woreczkach do gotowania. Woreczek to odmierzona porcja (100 g suchego produktu wystarcza na ok. 2 porcje dodatku), ryż gotuje się w dużej ilości wody, nie przywiera do garnka i zawsze wychodzi sypki. Ryż z woreczka ma te same wartości odżywcze co sypki.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o ryż
- Czym różni się ryż basmati od jaśminowego? Basmati pochodzi z Indii i Pakistanu, ma długie, sypkie ziarna i delikatny aromat. Jaśminowy pochodzi z Tajlandii, jest bardziej miękki, lekko przylega i ma intensywniejszy, kwiatowy zapach. Basmati ma też zwykle niższy indeks glikemiczny.
- Czy ryż parboiled jest zdrowy? Może być dobrym elementem zbilansowanej diety. Dzięki obróbce parą zachowuje więcej witamin z grupy B niż zwykły ryż biały i ma zwykle niższy indeks glikemiczny.
- Który ryż wybrać na diecie? Przy redukcji i kontroli poziomu cukru często poleca się ryż brązowy, dziki, basmati i parboiled, najlepiej w połączeniu z warzywami i białkiem. W indywidualnych przypadkach warto skonsultować się z dietetykiem.
- Czy ryż brązowy trzeba dłużej gotować? Tak, zwykle ok. 30 minut, czyli dłużej niż ryż biały. Dokładny czas podany jest na opakowaniu.
- Ile ryżu na osobę? Jako dodatek ok. 50 g suchego ryżu na osobę.
